Demirin bazı niteliklerini taşıyan beyaz, parlak maden.

Nikel dövülebilen ve ısıtıldığı za­man kırılmadan uzayabilen bir ma­den olmakla birlikte kullanılan ma­denlerin de en sertidir. Yer'in yüzeyinde pek bol değildir; göktaşlarında saf halde bulunur. Çı­kartıldığı maden ocaklarında başka madenlerle karışık haldedir. Yeni Kaledonya garnierit'inde magnez­yumla karışık olarak ortalama yüz­de 6 nikel vardır; Kanada pirotin'leri ise demir ve bakırla karışık ola­rak yüzde 3 nikelden meydana gel­miştir.

Nikel, maden cevherinin zenginleştirilip kavrulmasından sonra, elek­trik fırınında ergitilmesiyle elde edi­lir: buna ham nikel denir. Son arıt­ma için genellikle elektroliz denilen kimyasal yönteme başvurulur.

alaşımların kralı

1751'de İsveç'te keşfedilen nikel, ta İlkçağ'dan beri başka madenlerle ala­şım halinde kullanılıyordu (Çin'de, sonra Avrupa'da). XIX. yy.da birçok ülke, «bakır ve nikel» alaşımından para basıyordu. Ama saf madenin kul­lanılmasına ancak XIX. yüzyılın so­nunda, Kaledonya maden ocaklarının işletilmesiyle başlandı.

Dünya nikel üretiminin yaklaşık olarak yarısı Kanada'da üretilir; bu bakımdan Kanada'yı Sovyetler Birli­ği, Yeni Kaledonya, Küba ve Ameri­ka Birleşik Devletleri izler. Türkiye'­de bulunan nikel yatakları işletmeye elverişli zenginlikte değildir.

Saf nikel özellikle sağlamlığı nede­niyle kullanılır. Kimyasal etkenler­den (pas) etkilenmez, hava değişim­lerinden bozulmaz. Bu özelliği yüzün­den nikel, birçok alaşım türünün ya­pımında aranan bir elemandır. Bu alaşımlardan bazılarında yüksek oranda nikel bulunur (ferronikel, Nikrom): bunlar az genleşir, yüksek ısı­lara dayanır ve deniz suyundan et­kilenmez. Bazı alaşımlar da çelik esa­sına dayandırılır. Nikel-kromlu çelik­ler, hiç oksitlenmediklerinden, sanayide pek çok yerde kullanılır.

nikelaj

Birçok sanayi dalında bir nikel tuzunun elektrolitik ayrışmasıyla madenî parçalar nikelle kaplanır. Nikel kaplama yöntemi 1841'de Ruolz tarafından icat edilmişti. Nikelaj özellikle otomobillerin çelik parçalarının süslenmesinde ve ev âletlerinin yapımında kullanılır. Aşındırıcı ortamlara girecek bütün eşya için, kromajdan önce de genellikle nikelaj işlemine başvurulur.